چواردە هەنگاو بۆئەوەی دەولەمەندبیت بەمەرجێك.. خۆت بدۆرێنیت

خوێندنەوەیەكی كۆمیدیانە بۆ مەسەلەی عیادە پزیشكیەكان

د. رەوشت رەشید

 دیارە خەمی قەرەباڵغ بوونی عیادە و زۆربوونی نەخۆش یەكێكە لە خەمە گەورەكانی بەشێكی زۆر لە پزیشكان، بەتایبەت ئەوانەی حەز ئەكەن و هیوایەتیانە وەكو بازرگان و مقاویل و زێرینگرەكان لەماوەیەكی كورت ببن بە دەوڵەمەند و نەخۆش و بەهاكانی وەكو كاڵایەكی بازرگانی سەیر دەكەن. ئەمانەی خوارەوە هەندێكن لەو رێوشوێن و میكانیزمانەی كە ئەگەر بەكارت هێنا ئەوا بازارت گەرم دەبێـ و عیادەكەت جمەی دێت لە نەخۆش. دیارە ئەم رێوشوێنانە لەلایەن چەندین پزیشكی ناودار و خاوەن ئەزموون بەكارهێنراوەو بەردەوام بەكاردێت و ئەنجامی باشیشی هەبووە بۆ مەسەلەی گیرفان. بۆیە بەهیچ شێوەیەك دوودڵ مەبە لە مەسەلەی سەركەوتنی ئەم ستراتیژە

-١-

 لەمانگی یەكەمی كردنەوەی عیادەكەتدا، ئەگەر نەخۆشیشت نەبوو یان كەمبوو، بە

 سكرتێرەكەت بڵێ‌ ئەگەر نەخۆشێك هات كەسیشی لەپێش نەبوو با ناوی بنوسێت و پێیبڵێت دوای سێ‌ رۆژ نۆرەی دێت، چونكە نەخۆشی كورد حەزی لەوەیە دكتۆرەكەی قەرەبالغ بێت و نەخۆشی زۆری هەبێت و بە واستە سرە وەرگرێـت

-٢-
 سەفەرێكی ئوردن بكە بۆگەشتیاری و سەردانێكی بەحرول مەییت بكە، با سكرتێرەكەت بە نەخۆشەكان بڵێت ( دكتۆر رۆیشتووە بۆ موئتەمەر)! كە هاتیەوەش چەند حەرفێكی ئینگلیزی بۆ قیتعەی عیادەكەت زیاد بكەو لەسەری بنوسە : پسپۆری نەخۆشیەكانی.... ( ئەمستەردام) یان (هانۆڤەر) یان هەر شارێكی دیكەی رۆژئاوا،  گرنگ ئەوەیە قیتعەكەت ناوی زۆرترین وڵات و پایتەختی بەسەرەوە بێت. كێ‌ دەزانێ‌ تۆ ئەم وڵاتانەت هەر لە پۆستكارت و بەرنامەكەی دەشنێ‌ موراد بینیوە

-٣-
 هەرچی شەهادەو نامەی دەستخۆشی هەیە لە عیادەكەت هەڵیواسە، جا هی خولی سەیارە لێخورین بێ‌ یان خولی دوورومان! هی خولی خۆشنوسسی بێت یان نیشانە شكێنی، فەرق ناكات، موهیم ئەوەیە نەخۆش كەهاتە عیادەكەت بڵێت ئەه برا لەم هەموو شەهادەیە

-٤-
 واسیتەو تەنازولی دونیات كردبێت سەفەرێكی حەج رێك بخە. مەرج نیە لەوێ‌ بە تاعەتەوە مەشغول بیت! بۆخۆت شت بكڕە. بەڵام گرنگە سكرتێرەكەت بەنەخۆشو كەسوكاریان بڵێت ( دكتۆر رۆیشتووە بۆ ماڵی خودا فەریزەی حەج جێبەجێ‌ بكات)! كە هاتیەوەش تەسبیحێكی سەدو یەك دەنكیی بگرە بەدەست و ناوە ناوە لەژێر لێوەوە بڵی یا

ئەڵا یا ئەڵا

-٥-
 دەبەیەك ئاو لەماڵەوە ببە عیادەگەت و ناوە ناوە بەسەر نەخۆشەكانا دابەشی بكەو بڵێ‌ ئەمە ئاوی زمزمە لەحەجەوە هێناومە... بیخۆنەوە شیفایە ئینشائەڵا

-٦-
 لەعیادەكەت هەركە بینیت نەخۆشی زۆری لێیە بە سكرتێرەكەت بڵێ‌ با لەدەرەوە بە نەخۆش و كەسو كاریان بڵێت: داوای لێبوردنمان هەیە، جەنابی دكتۆر بۆ ماوەی 10 دەقیقە ئیجازەتان لێدەخوازێت، جەنابیان نوێژی عەسر دەكەن، ئەگەریش درەنگ بوو با بڵی نوێژی مەغریب. جا تۆ لەژوورەوە ئەو 10 دەقیقەیە ناپلیۆن دەكەیت یان بە مۆبایل نامە دەنێریت گرنگ نیە, موهیم نەخۆشەكان  وابزانن تۆ نوێژ دەكەیت

-٧-
ئەوەندەی پێت دەكرێت تازیە مەپەرێنە، خوالێخۆشبوو یان كەسوكاری نەشناسی هەر برۆ، لەوێش ئەوەندەی ئەتوانیت بڵی ئەستەغفیرولا ئەستەغفیروڵا،. هەوڵبدە یەك دوو جار لەجیاتی جەنابی مەلا یان جەنابی قورئان خوێن فاتیحە بنێرە، پاشانیش دەستبكە بە تەوزیعكردنی كارتی عیادەكەت

-٨-
 بڕۆ بۆ ئیستیعلاماتی تەلەفزیۆنەكان و بڵێ‌ ئەگەر ئەمڕۆ میوان و قسەكەرتان نەهات من قسە ئەكەم، گرنگ نیە لە مەوزوعەكە ئەزانیت یان نا، گرنگ ئەوەیە لە تەلەفزیۆن دەركەویت، بەتایبەت لە رەمەزاندا، ئیدی دەرگا لەسەر عیلم داخەو بێژە بەرۆژوبوون بۆ هەموو شتێك باشە

-9-
10 كە نەخۆشت كەم بوو با سكرتێرەكەت بڵێ‌: دكتۆر لە ئەوروپا فێربووە لە رۆژێكدا   نەخۆش زیاتر نەبینێت، كە نەخۆشەكانت بوون بە 15 با بڵی لە 15 زیاتر نابینێت، ئەگەر بوون بە 30 با ئەویش بڵێت دكتۆر لە 30 نەخۆش زیاتر نابیننێت، ئیدی تا نەخۆش هەیە بیانبینە، با یەكی دوو دەقەشی بەركەوێت قەی چیەكا

-١٠-
 جارجارە لەگەڵ كۆڵێك دوعاو سەلام و حورمەت نەخۆش بنێرە بۆ لای ساحیر و نوشتەچی و شێخ و مەلا، ئیدی ئەوانیش نە خۆشت بۆ ئەنێرن. خۆ ئەگەر مەجالت هەبوو جارجارە خۆشت برۆ بۆ زیارەتیان

-١١-
 ئەگەر خەڵكی چۆمان و عەبابەیلێ‌ و كەلارو مەنتیكاوەش بیت و كوردیەكەشت لە هی ئەمین باڵدارو هەژاری موكریانی رەحمەتی بە قوەتتر بێت هەوڵ بدە بە كوردیەكی موكەسەر لەگەڵ نەخۆشەكانتا قسە بكەو ئەوەندەی ئەتوانی زاراوەی عەرەبی بەكاربێنە، جارجارەش پێیان بڵێ‌: ( ببورن ئەمن ژیام لە بەغدا، ئو دیراسە تەواوكردیە لە بەغدا، فەلەبەرئەوە كوردی ئەمن باش نیە!!). تۆ نازانی كورد چەند حەزی لە عەرەب و دكتۆری بیانووە، بەڵكە جەنابی وەزیر عیادەكەی تۆش ئەكات بە 100 دۆلار

-١٢-
 ئەگەر پێویستیشیان پێنەبوو ئەوەندەی ئەتوانیت فەحس و عیلاجی گران بۆ نەخۆش بنووسە چونكە نەخۆشی ئێمە كە فەحس و دەرمانەكانی گران بوو وائەزانێت تۆ دكتۆرێكی باشیت، پاشانیش دەم پانبكەرەوەو پێیان بڵێ‌ : خەبەرێكی خۆشم پێیە، فەحسەكەتان تەبیعی دەروچوو

-١٣-
هەوڵ بدە هەرچۆنێك بێت لە لیژنەیەكی پزیشكیا ئەندام بیت، بۆئەوەی نەخۆش بێت بۆ عیادەكەت وداوای تەقریرت لێبكات، تۆش بیروباوەڕو زانست و ئیمانت بخەرە ژێ پێ‌ و بۆ بیست هەزار دینار هەرچیەكیان ویست بۆیان بكەرە تەقریر

-١٤-
هەوڵبدە پۆستێكی ئیداری وەرگریت جا ئەو پۆستە سەرۆكی بەش بێت، جێگری سەرۆكی بەش بێت، جێگری جێگری سەرۆكی بەش بێت، سەرۆكی فوكاهەت بێت، سەرۆكی جەهالەت بێت هیچ موهیم نیە، موهیم ئەوەیە لەسەر موعامەلەو كتاباتی ئیداریا تەوقیع بكەیت

ئیدی ئەمانە بەشێكن لەو رێوشوێنانەی كە ئەگەر گرتتەبەر ئەوا عیادەكەت فول ئەیبَت و لە ماوەی كەمتر لەساڵێكدا ئەبیتە مەشهورترین دكتۆری شار... بەڵام ئەوەش بزانە كە ئەوكات تۆ ناشرینترین گیانلەبەری دونیایت... لە جەهلا رابەر و لەگەندەڵیا پێشڕەو و لە بێویژدانیا سەروەریت. ئەوكات تۆ هیچ پەیوەندیەكت بە بەهاو مانا ئینسانیەكانی پزیشكیەوە نەماوە، ئیدی تۆ رۆژووگرێكی بێباوەڕ و نوێژكەرێكی بێدەستنوێژ و بازرگانێكی قێزەوەنیت... لەنێوان تۆو مرۆڤدۆستی هەزاران فەرسەخ مەودا هەیە، لەنێوان تۆو ئیماندا دۆڵێكی هەزرا بە هەزاری هەیە. ئیدی تۆ ماڵەكەت پرە لە سەروەت و خەزێنەكانت پڕن لە ئاڵتون بەڵام هەژارترین كەسی دونیایت، ماڵ و باڵەخانەكانت لە ئاسماندان، بەڵام خۆت ئەوەندە نزم و كورتەباڵایت سەرجەم قاسە و خەزێنەو دۆڵابەكانیشت بخەیتە ژێر پێت باڵات ناگاتە باڵای پەنجەرەیەك كە لێیەوە ژیان ببینیت. ئیدی ئەوكات تۆ دۆراوترین مەخلوقی  دونیایت